Faydalı Bilgiler
Trend

Kartoğrafya Nedir?

Merhaba sevgili okuyucularım, sizlere bu makalede, kartoğrafya, harita, projeksiyon hakkında bilgiler vereceğim, keyifli okumalar dilerim.

Kartoğrafya

Kartoğrafya. Kelime anlamı kâğıt üzerine çizgilerle şekil oluşturma demektir. Kartoğrafya, günümüzde harita yapma tekniği anlamında da kullanılmaktadır. Kartoğrafya, harita yapma ve çizme tekniği olduğuna göre; bu bilim dalının kapsamına projeksiyon bilimi (yerkürenin yüzeyine ait paralel ve meridyen ağının bir düzlem üzerine geçirilmesini amaçlar) ve fotogrametri (fotograflar yardımıyla bilgi toplanması ve bilgilerin değerlendirilip yorumlanması ve bunlara dayanarak harita çizimi) de girmektedir.

Harita Nedir?

harita

Yeryüzünün bütününün veya bir kısmının belli oranlarda küçültülerek bir düzlem üzerine geçirilmesidir. Bir ülke veya bölgenin büyük ölçekli haritası tek parça halinde çok geniş alan kaplayabilir. Baskı ve kullanma güçlüğü nedeniyle böyle bir harita belli sayıda eşit parçalara bölünme suretiyle bastırılır. Bunların her birine pafta denir.

Örneğin 1964’de MTA tarafından basılan 2002’de tekrar revize edilerek gözden geçirilen 1/500.000 ölçekli Türkiye Jeoloji Haritası 21 paftadan meydana gelir. Ancak büyük kısımları Ege Denizi, Yunanistan ve Bulgaristan’ı içine aldığı için üç pafta (Edirne, Ayvalık, Ege Adaları paftası) komşu paftalarla birleştirilerek basılmış ve 18 paftaya indirilmiştir.

Projeksiyon (İzdüşüm)

projeksiyon

Haritaların yapımında bir takım güçlükler vardır. Çünkü pratik olarak küre şeklinde olan Dünya’nın bir düzlem üzerine geçirilmesi söz konusudur. Bu sırada küresel yüzeyde yırtılmalar veya uzunluk, açı, alan bakımından bozulmalar meydana gelir. Bu bakımdan önemli olan konu, zorunlu olarak bu bozulmaların formüllerle olması ve dolayısıyla yeryüzündeki her nokta için hesap edilmesidir. Bunun için harita yapımında projeksiyon yöntemi kullanılır. Meydana gelen bozulmalar projeksiyon tipine göre hesaplanır.

Haritalar, yeryüzünün belli bir ölçek dahilinde bir düzleme aktarılması ile oluşturulurlar. Bunlar yeryüzünün yine belli boyutlarda küçültülmüş modeli olan model küre şeklinde olabilir. Model küreler gerçeğe uygun olarak yapılır ise, yer şekillerinin gerçeğe yakın olarak, uzunluk, alanlarının hesaplanmasında büyük kolaylık sağlar. Ancak model küreler, her zaman kullanışlı değildirler. Özellikle Dünya’nın şeklinin kutuplardan basık, yani geoid olması özelliği ile küre özelliğinden ayrılır ve bu nedenle hesaplamalarda bir takım açısal sapmalar meydana gelir. Bu nedenle, küresel (geoid) yüzeyi bir düzleme aktarabilmek için Dünya’da enine ve boyuna çizilmiş paralel ve meridyen ağları oluşturulmuştur. Daha sonra, 77 paralel ve meridyen ağlarından oluşan coğrafi koordinatları izdüşüm olarak bir düzleme aktarmak üzere projeksiyon sistemi geliştirilmiştir.

Projeksiyon Tipleri

Yeryüzüne ait paralel ve meridyen ağının (kaneva) bir düzlem üzerine geçirilmesine projeksiyon denilir. Bu işlem perspektif kurallarına göre yapılırsa gerçek projeksiyon; paralel ve meridyen ağı bir takım hesaplamalar sonucu çizilirse itibari (konvensiyonel) projeksiyon elde edilir.

Projeksiyon Çeşitleri

  • Konik projeksiyon
  • Silindirik projeksiyon
  • Düzlemsel projeksiyon

Konik projeksiyon; Bir kürenin çevresine koni şeklinde bir kağıdın sarılması ve küreye daire şeklinde dokunmasıyla oluşturulur.Kutuplar çevresini gerçeğe yakın gösterirler.

Silindirik projeksiyon; Bir kürenin çevresinde silindir şeklinde bir kağıt sarılmasıyla oluşturulur. Kutuplar çevresinde bozulmalar oluşabilir.

Düzlemsel projeksiyon;Bir düzlemin küreye bir noktada teğet olması ile oluşturulur.Haritanın kenar ve köşelerine doğru bozulmalar olabilir.

Diğer faydalı bilgiler haberleri için bu linki takip edebilirsiniz.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu